oktober 1944

Na het overlijden van mijn moeder in 1996 vond ik een boekje met onderstaande tekst. (volgens het boek “Utrecht” heeft zich dit in het weekend 7, 8 en 9 oktober 1944 afgespeeld). Mijn moeder werd op die dag 36 jaar, mijn vader was toen 38 jaar oud en ik 5 maanden!

H.E.Schulte

Zaterdag 7 oktober 1944 . . . . .
7.40 u. We worden opgebeld: "Ga niet naar kantoor want alle mannen van 17 - 50 jaar moeten zich melden voor transport. E. blijft thuis.
Belt verschillende mensen op of PUEM personeel niet vrij is. Tr. [dit is Truin] en Gl. [Glerum?] gaan er op af en zijn de hele dag in touw om vrijstellingen te bemachtigen.
Hebben ze eindelijk des middags en maken de vrijstellingen in orde voor het heele personeel.
half 4: Worden opgebeld dat E. de vrijstelling voor zichzelf kan halen. Ik ben gegaan want voor E. was het te riskant.
Ben goed en wel terug met Ausweis komen duitschers aan de deur voor huiszoeking. E. laat zijn bewijs zien, maar er wordt hem gezegd dat hij daarmee evengoed naar Vreeburg (aanmeldingsplaats) moet gaan om een ander geldig bewijs daarop te krijgen.

4.30 u. E. gaat welgemoed op weg met het idee ben zoo terug en is van plan alle menschen in Oog en Al (die geen telefoon hebben en dus niets van de vrijstelling weten) het te brengen, daar heel Oog en Al is afgezet en alle mannen uit de huizen worden gehaald. Verschillende groepen hebben we al langs zien gaan met dekens en proviand onder Duitsche geleide. Ik wordt opgebeld door Loes, die me zegt dat er net een omroeper is geweest in Tuindorp die gezegd heeft dat de mannen zich moesten melden en omdat zich zoo weinig vrijwilligers hebben gemeld worden er na 4 uur geen vrijstellingen meer gegeven. Dus Eddy moest niet weggaan. Maar die was al weg. Dus dacht ik die houden ze . . .

6.10 u. Ik wordt opgebeld door . . . . . . . . die me gerust stellen door te zeggen dat hij net terug is met een vrijstelling en dat Eddy er ook een krijgt maar dat het nog even kan duren aangezien er nog een massa vóór waren.

7.45 u. Mevr. van Pelt komt aan de deur zeggen dat de uitreiking van de vrijstellingen is stop gezet tot de volgende morgen daar ze in donker niet verder konden gaan aangezien alles in de openlucht plaats vond.
Alle mannen die er nog stonden werden 4 aan 4 de Jaarbeurs ingedreven om daar te overnachten o.a. ook haar man.

10.10 u. Hr. Gl. belt me op met de boodschap dat verschillende van de lui van de PUEM net vrijgelaten waren en dat een minuut geleden ook v. Pelt is thuis gekomen dus dat E. ook ieder ogenblik kan komen. Nieuwe hoop.
Ik doe de grendels van de deur en denk hem gauw terug te zien.

De nacht gaat voorbij maar niemand komt.

10.45 u. A.R. [d.i. Ab Reijnders] belt op ergens uit Nederland om inlichtingen over e.e.a

[zondag 8 oktober]

7.30 u. Hr. Gl. belt en vraagt of E. thuis is gekomen. Ik zeg hem van niet en ook dat ik bezig ben alles in te pakken, dat mocht hij niet loskomen hij toch geen honger en kou lijdt . . .
Zoo gaat de morgen voorbij. Hr. Trok[?] belt nog op om te zeggen dat ze alles in het werk zullen stellen om E. terug te krijgen daar hij toch voor het bedrijf als leider v/d brandweer en luchtbescherming onmisbaar is. [doorgehaald: zegt dat ik me kalm houdt] en geeft me weer goede hoop.

Heele ochtend is Hr. Glerum in de weer om alles te doen wat mogelijk is. Gaat naar de O.K. en dreigt de heele boel er bij neer te leggen, zoodoende het heele bedrijf stil te leggen als niet onmiddelijk vrijstellingen worden gegeven voor de menschen die vastgehouden zijn. Hiernaar hebben ze ooren en de vrijstellingen worden verschaft.
Inmiddels is er bericht binnen gekomen dat alle mannen o.a. vele dokters die werden vastgehouden in Jaarbeurs op transport zijn gesteld (loopen) naar Amersfoort.
Met bewijzen gaat Gl. naar Mariaplaats om te zien of de PUEMers daar nog zijn, want alle menschen die nog thuis waren en inmiddels allen de vrijstelling hadden gekregen, die ik ook had gehaald (een rose papiertje) moesten zich daarmee vervoegen bij de O.K. om daarop het geldige bewijs van vrijstelling te krijgen, zijn er niet.

PUEMers zijn daar niet. Dan gaat Gl. naar de Jaarbeurs om uit te zoeken of ze daar zijn. Ook niet. Inmiddels gaat de dag voorbij. Ik loop af en toe naar Mevr. v. Pelt en zij naar mij. Heb de hele dag bezoek van belangstellenden die komen informeren. Heb goeden moed.

±16 uur komt Ab boven water met zijn nieuwe bewijs van de O.K. en vertelt me dat ze den volgende dag (maandag) met patrouilles er op uit zullen trekken om alle menschen te zoeken, omdat zij in de volgende avond en nacht natuurlijk verder zullen worden getransporteerd wat het opsporen zal bemoeilijken daar alle menschen van de PUEM dan waarschijnlijk verspreid worden. Heb weinig hoop over.

Hoor verder niets. Bel om ±19.30 u. Hr. Gl. op om te vragen of hij succes heeft gezegd[?]. Zegt mij dat hij klaar staat met een groote auto voorzien van een Feldwebel en een scherpschutter om alle menschen op te sporen. E. is o.a. waarschijnlijk al op weg naar Deventer waar hij voorlopig 4 weken moet blijven [doorgehaald: Ik vraag hem of dat zoo . .] Zegt de heele nacht te zullen doorreizen om ze te vinden.

Ik vraag of het voor hem niet te gevaarlijk is, zoo'n nachtelijke tocht maar hij zegt het te zullen wagen omdat het gaat om 17 (?) menschen. Mijn hoop stijgt aanmerkelijk vooral daar Hr. Tr. me even daarna opbelt om te vragen of ik al op de hoogte ben en me vast te overtuigen dat E. o.a. gevonden zal worden [doorgehaald: en dat hij waarschijnlijk].

Even daarna belt Bultman[Beukman?] op om te vertellen dat ze in Amersfoort (te Riele) de PUEMers hebben zien loopen in de rijen om zich naar het station te begeven om verder op transport te worden gesteld.

Ik heb goede hoop dat ze met de wagen die inmiddels weg is E. nog in Amersfoort achterhalen en dat hij waarschijnlijk gauw thuis is.

Ben rustig naar bed gegaan en heb me voorgenomen niet te schrikken als ik wakker wordt en E. staat voor me. Maar de nacht gaat om en E. komt niet. Heb echter goede hoop dat ze nog niet terug kunnen zijn omdat waarschijnlijk alle menschen verspreid zitten en dit het opsporen bemoeilijkt en vertraagt.

Loes [Ditmars?] belt herhaalde malen op of ik al nieuws heb.

Ma 19.30 u. in afwachting van deze dag. [maandag 9 oktober 1944]

Telefoon doet raar is waarschijnlijk gestoord.

Bel E snel op om te controleren. Is in orde. Wacht af.

Telefoondienst belt op om lijn te proberen. Is in orde . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Epiloog: Ik kende het verhaal niet, totdat ik het boekje vond. Vaag had ik het wel eens gehoord in algemene termen, maar wanneer precies en hoe . . . De meeste namen komen mij bekend voor, sommigen heb ik ook goed gekend als vrienden van mijn ouders. Zoals gebruikelijk in die tijd werden dergelijke kennissen altijd 'oom' of 'tante' genoemd. Ik neem aan dat mijn vader die maandag nog thuis is gekomen. Het huis bood eenvoudige mogelijkheden om zich even te verstoppen of naar andere zolders te verdwijnen.

Zo was hij dus net op tijd terug om het bombardement op het PUEM hoofdkantoor op 13 oktober 1944 mee te maken;-) [zie "50 jaar puem"]

[Zie pagina 205 e.v. in het boek "Een gewone stad in een bijzondere tijd Utrecht 1940-1945, J.v. Miert, 1995]

KampAfoorts

Kamp Amersfoort 1941-1945

naar boven
oktober 1944H.E.Schultenaar boven